Doktrin ve Yargıtay tarafından genel kabul gören tanıma göre iş kazası, işçinin işverenin kontrolü altında bulunduğu sırada, yaptığı işten veya işle ilgili dış bir nedenden dolayı aniden meydana gelen bir olay sonucu yaşadığı kazadır. Bu bağlamda, iş kazası ile meslek hastalığı arasındaki farkı belirlerken, iş kazasının ani bir olayın sonucunda meydana gelmesi önemli bir kriterdir. Dolayısıyla, bir olayın zamanla işçinin ruhsal veya bedensel sağlığını olumsuz etkilemesi durumunda, bu durum iş kazası olarak değil, meslek hastalığı olarak değerlendirilmektedir.
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı işin doğası gereği tekrarlanan nedenler veya iş koşulları nedeniyle ortaya çıkan geçici veya kalıcı hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik durumları olarak tanımlanır. Meslek hastalıklarını diğer hastalıklardan ayıran en önemli özellik ise, genellikle işin doğası ve üretim süreciyle doğrudan ilişkilendirilebilmesidir.
İş Yerinde Kalp Krizi İş Kazası Sayılır Mı ?
İş yerinde meydana gelen bir kalp krizi iş kazası olarak kabul edilir. İş yerinde veya işin yürütümü sırasında kalp krizi geçiren bir çalışanın durumu, genellikle iş kazası olarak değerlendirilir ve bu durum sigorta kapsamında değerlendirilir. Yargıtay kararları ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) genelgeleri de iş yerinde kalp krizini iş kazası olarak kabul etmektedir. Bu durum, işverenin veya üçüncü şahısların ihmali olup olmamasına bakılmaksızın geçerlidir. Ancak, her durum için geçerli olacak kesin bir kural bulunmamaktadır. Her durum, olayın özel koşullarına ve kanıtlara göre değerlendirilir. Bu nedenle, bir iş yerinde meydana gelen bir kalp krizi vakası, detaylı bir incelemeye tabi tutulur ve iş kazası olarak kabul edilip edilmeyeceğine karar verilir.
İş yerinde veya işin yürütümü sırasında kalp krizi yaşanması bazen üçüncü şahısların ihmali veya kusuruyla ilişkilendirilebileceği gibi, hiçbir belirgin etken olmaksızın da meydana gelebilir. Bu durumda, sigortalının, işverenin veya üçüncü şahısların kusuru olup olmamasına bakılmaksızın, iş yerinde gerçekleşen her türlü kalp krizi iş kazası olarak kabul edilir. Bu, olayın ardında sorumluluk payı olup olmamasına bakılmaksızın geçerlidir.
İşyeri veya İşyeri Sayılan Yerde Meydana Gelen Kalp Krizi İş Kazası Sayılır Mı ?
Sosyal Güvenlik Kurumu 2016/21 sayılı Genelgesinde;
‘‘Sigortalının işyerinde kalp krizi geçirmesi veya başka bir hastalık nedeniyle ölmesi ya da ruhen veya bedenen hemen veya sonradan engelli hale gelmesi iş kazası olarak kabul edilecektir.” şeklinde iş yerinde veya işin yapılması esnasında meydana gelen kazayı iş kazası kapsamında değerlendirmektedir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 16.04.2019 tarih, 2016/816.E, 2019/457.K, Sayılı kararında; “…………….Daha açık ifadeyle; sigortalının, iş yerinde çalışmakta iken kalp krizi geçirerek ölümü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 11 maddesinin (A) fıkrasının (a) bendinde gösterilen “Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada meydana gelme” hâline uygun bir olay olduğu gibi, aynı maddenin (b) bendinde yer alan “işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla meydana gelme” hâline de uygun olup; iş kazası sayılması gerekir………………’’ hükmüne yer vererek Kalp Krizi olayını İş Kazası olarak saymıştır.
Yukarıda belirtilen durumlarda meydana gelen kazalar iş kazası olarak kabul edilir. Ancak, her iş kazasında zarar gören kişi veya destekten yoksun kalanların maddi ve manevi tazminat hakkı olmayabilir. Özellikle iş kazasının tamamen veya büyük ölçüde sigortalının kendi kusuruyla gerçekleştiği durumlarda, kişi SGK’nın geçici iş göremezlik ve tedavi giderlerinden yararlanabilir, ancak iş verene karşı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunamaz.
Sonuç olarak, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilmek için, sigortalının kazada tamamen kusurlu olmaması gerekmektedir. Ayrıca, yaralanma sonucu maddi tazminat talep edebilmek için kişinin kaza nedeniyle belirli bir maluliyet oranına sahip olması gerekmektedir. Bu durum, iş yerinde meydana gelen kalp krizi kazaları için de geçerlidir.
İşyerinde Geçirilen Kalp Krizi İş Kazası Mıdır ?
SGK’nın önceki uygulamasında, kalp krizi olayını iş kazası olarak kabul etmemesiyle birlikte, Yargıtay içtihatları çerçevesinde işverenin kusuru olup olmamasına bakılmaksızın her kalp krizinin iş kazası olarak değerlendirilmesi gerektiği kararı sonrasında, Sosyal Güvenlik Kurumu 2016/21 sayılı Genelgesi’nde, “Sigortalının işyerinde kalp krizi geçirmesi veya başka bir hastalık nedeniyle ölmesi ya da ruhen veya bedenen hemen veya sonradan engelli hale gelmesi iş kazası olarak kabul edilecektir.” şeklinde bir düzenleme yaparak iş yerinde veya işin yürütülmesi sırasında meydana gelen kalp krizi vakalarını iş kazası olarak değerlendirme yoluna gitmiştir.
Yine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 16.04.2019 tarih, 2016/816.E, 2019/457.K, Sayılı kararında;
“…………….Daha açık ifadeyle; sigortalının, iş yerinde çalışmakta iken kalp krizi geçirerek ölümü, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 11 maddesinin (A) fıkrasının (a) bendinde gösterilen “Sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada meydana gelme” hâline uygun bir olay olduğu gibi, aynı maddenin (b) bendinde yer alan “işveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla meydana gelme” hâline de uygun olup; iş kazası sayılması gerekir………………’’ hükmüne yer vererek Kalp Krizi olayını İş Kazası olarak saymıştır.
Kalp krizinin iş kazası olarak kabul edilebilmesi için belirli şartlara uygun şekilde gerçekleşmesi gerekmektedir. İş kazası, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği gibi, işyerinde veya işin yürütümü sırasında meydana gelen ve ölüme sebep olan veya vücut bütünlüğünü ruhen veya bedenen engelli hâle getiren bir olayı tanımlar.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‘nun 13. maddesine göre iş kazası, aşağıdaki durumlardan birine göre meydana gelen kazaları kapsar:
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada herhangi bir sebepten kaza meydana gelmiş ise iş kazası sayılır.
b) İşveren tarafından sigortalının asıl işini yapmaksızın başka bir yere gönderilmesi sırasında kazanın meydana gelmesi durumunda iş kazası sayılır.
c) Sigortalıların toplu olarak işin yapıldığı yere veya iş yeri sayılan birimlere servisle taşınması sırasında meydana gelen kazalar iş kazası olarak kabul edilir.
d) İşverenin emir ve talimatıyla yürütülen iş dolayısıyla kaza meydana gelirse bu durum iş kazası olarak kabul edilir.
e) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda meydana gelen kazalar da iş kazası olarak değerlendirilir.
Yukarıdaki durumlardan birine göre meydana gelen kaza İş Kazası olarak sayılmaktadır. Kalp Krizinin İş Kazası sayılabilmesi için bu durumlardan birine uygun şekilde gerçekleşmesi gerekir.
Kalp Krizi Geçiren İşçi Tazminat Alabilir Mi ?
Kalp krizi nedeniyle iş kazası geçiren sigortalının yaralanması veya ölümü halinde, zarara uğrayan kişi veya desteğinden yoksun kalan hak sahipleri maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirler. Yaralanma durumunda, tazminat davası kalp krizi geçiren sigortalı tarafından talep edilebilir. Ancak ölüm durumunda, dava hakkı ölen sigortalının desteğinden yoksun kalanlara tanınmıştır. İş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası birlikte veya ayrı ayrı açılabilir.
- Yaralanma Durumunda Maddi Tazminat Davası,
- Sürekli sakatlık tazminatı (çalışma gücü ve kazanç kaybı),
- Geçici iş göremezlik tazminatı,
- Tedavi giderleri,
- Bakıcı giderleri,
- Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar,
- SGK tarafından karşılanmayan zorunlu tedavi giderleri gibi kalemler talep edilebilir.
- Ölüm Durumunda Maddi Tazminat Davası,
- Destekten yoksun kalma tazminatı,
- Tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar,
- Cenaze giderleri gibi kalemler talep edilebilir.
Bu tazminatların talep edilebilmesi için iş kazası sonucu oluşan yaralanmanın veya ölümün belgelenmesi gereklidir. Ayrıca, iş kazası nedeniyle oluşan zararların hesaplanmasında Adli Tıp Raporları veya Sağlık Kurulu Raporları kullanılabilir.
Kalp Krizi Nedeniyle İş Kazası Geçiren Sigortalının Manevi Tazminat Dava Hakkı
Kalp krizi nedeniyle iş kazası geçiren ve yaralanan kişi veya ölenin yakınları, manevi tazminat davası açabilirler. Ancak, manevi tazminat miktarının belirlenmesi karmaşık bir süreçtir ve belirli kriterlere göre değerlendirilir. Bu kriterler şu şekilde sıralanabilir:
- Yaralanma durumunda sakatlık derecesi veya ölüm durumunda geride kalanların sosyo-ekonomik durumu gibi hususlar,
- İş kazasında kusur oranları ve sorumluluk payları,
- Kaza tarihindeki enflasyon durumu ve ekonomik koşullar,
- Olayın özel şartları ve etkileri,
- Manevi zararın büyüklüğü ve etkisi.
Bu ölçütler dikkate alınarak hakim, adil bir manevi tazminat miktarı belirler. Önemli olan, tazminatın, hem tazminat ödeyecek kişiyi aşırı derecede zorlamaması, hem de tazminat alan kişiyi haksız bir şekilde zenginleştirmemesidir. Bu nedenle, her dava kendi koşulları çerçevesinde incelenir ve manevi tazminat miktarı adil bir şekilde belirlenir.