İzale-i şuyu davası, ortak mülkiyeti olan bir gayrimenkulün paydaşlar arasında paylaştırılması amacıyla açılan hukuki davadır. İzale-i şuyu davasında değer tespiti, gayrimenkulün mali değerinin belirlenmesi anlamına gelir. Değer tespiti, genellikle bir uzman veya bir değerleme uzmanı tarafından yapılır. Bu uzman, gayrimenkulün piyasa değerini belirlemek için çeşitli faktörleri göz önünde bulundurur. Bu faktörler arasında gayrimenkulün konumu, büyüklüğü, yapısı, çevresindeki altyapı, piyasa koşulları ve benzeri unsurlar yer alabilir.
Değer tespiti davada önemlidir çünkü paydaşlar arasında adil bir paylaştırma yapılabilmesi için gayrimenkulün değerinin doğru bir şekilde belirlenmesi gerekir. Ayrıca belirtmek gerekir ki, izale-i şuyu davasında değer tespiti amahkeme kararıyla yapılır ve bu nedenle davanın sonuçlanmasında etkili olabilir.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu Davası)
Fikir birliği sağlanamadığında, maliklerin mallar üzerindeki tasarruf yetkileri kısıtlanabilir. Bu durumda, mevcut mülkiyet ilişkisini sona erdirme ihtiyacı doğar. Paydaşlar, miras taksim sözleşmesi yaparak ortaklıklarını sona erdirebilirler. Ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamazsa, dava yoluna başvurulabilir. Paydaşlar, aralarındaki uyuşmazlıklar nedeniyle bireysel mülkiyete geçiş talep edebilirler. Eğer bireysel mülkiyete geçiş mümkün değil ise, ortak mülkiyete tabi olan mallar satışa sunulur ve elde edilen gelir, ortakların paylarına göre dağıtılır.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Nedir?
Ortaklığın giderilmesi, paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyetine tabi taşınır veya taşınmaz mallara yönelik bir paylaşım davasıdır. Bu davada, ortaklar arasındaki mülkiyet ilişkisinin sona erdirilmesi hedeflenir. Mahkeme, mevcut mülkiyet ilişkisini sonlandırarak ferdi mülkiyete geçişi sağlar. Eğer dava konusu mal bölünemeyecek durumdaysa, mal açık artırma ile satılacaktır. Ortaklığın giderilmesi yönteminin belirlenmesi için keşif yapılması gerekmektedir; bu sayede taşınmazların değeri, tapu kayıtları ve zemin ilişkisi göz önünde bulundurularak uygun bir çözüm sağlanır.
Ortaklığın giderilmesi davasını, o malda pay sahibi olan her paydaş açabilir. Dava, ortaklardan biri veya birkaçı tarafından diğer ortakları davalı göstererek başlatılır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 27. maddesine göre, tüm paydaşların davada yer alması gerekmektedir; çünkü dava sonucunun tüm paydaşları etkileyeceği açıktır. Paydaşlardan birinin vefat etmesi durumunda, mirasçılık belgeleri alınarak mirasçılar davaya katılabilir.
Dava açmadan önce arabuluculuk sürecine başvurmak zorunludur. Ortaklığın giderilmesi davasında yetkili mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesi’dir ve taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkili kılınır. Taşınır mallar için ise genel yetki kuralları geçerli olup, davalının yerleşim yeri yetkili mahkeme olacaktır.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Ne Kadar Sürer?
Ortaklığın giderilmesi davasının sonuçlanma süresi, yargının durumu ve tarafların özelliklerine göre farklılık göstermektedir. Davanın seyrini etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
- Mahkemelerin iş yükü,
- Dava konusu olan malların özellikleri ve sayısı,
- Dava taraflarının sayısı ve mahkemeye erişim imkânları,
- Karar sonrasında yapılacak itiraz süreçleri.
Eğer dava sürecini yavaşlatan olumsuz bir durum yoksa, davanın bir ya da bir buçuk yıl içinde sonuçlanması mümkündür. Ancak, süreci olumsuz etkileyen faktörler varsa, davanın sonuçlanması yıllar alabilir.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Masrafları 2024?
Ortaklığın giderilmesi davasının, tarafların istekleri doğrultusunda zamanında sonuçlanabilmesi için avukattan hukuki yardım almak faydalı olacaktır. Davanın açılması için öncelikle arabuluculuk sürecine başvurulması gerekmektedir. Arabuluculuk aşamasında bir anlaşmaya varılması durumunda, bu anlaşma ile ilgili tutar belirlenir. Avukatlık Asgari Ücret Tarife’sine göre hesaplanan bu tutarın dörtte birinden fazlası arabuluculuk ücreti olarak ödenecektir. Eğer taraflar arabuluculuk sürecinde anlaşamazsa, avukat yaklaşık 5 bin TL’lik bir ücret talep etme hakkına sahip olacaktır. Anlaşma sağlanamadığında ise dava yoluna gidilecektir. Ortaklığın giderilmesi davası Sulh Hukuk Mahkemesi’nde görülür ve bu dava için avukatlık vekalet ücreti yaklaşık 11 bin TL’dir.
Hem arabuluculuk süreci hem de yargılama aşaması için belirlenen vekalet ücretleri, asgari tutarda belirlenmiştir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre bu ücretler, belirtilen tutarın altında olamaz. Ancak, tarafların ödemesi gereken toplam ücret, her davanın özelliklerine bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu durum, her somut davanın farklı niteliklere sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, dava takipleri için gerekli ücretler, müvekkiller ile avukatları arasındaki sözleşmeye dayalı olarak belirlenecektir.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davasında Değer Tespiti Nasıl Yapılır?
İzale-i şuyu davasında, dava konusu olan malların değerinin belirlenmesi için keşif yapılmaktadır. Keşif sonrası bilirkişiler, malın dava tarihindeki değerini rapor halinde sunarak tespit ederler.
Değer tespitinin önemli olduğu bir diğer husus, davada muhdesat, yani bütünleyici parçaların bulunmasıdır. Genel olarak, bütünleyici parçaların dava konusu ile birlikte satılması gerekir. Ancak, bu parçaların bir kısmının tapu şerhi ile paydaşlara ait olması durumunda durum değişir. Böyle bir durumda, muhdesatın değerinin ve niteliğinin ayrıca belirlenmesi gerekmektedir. Bunun için öncelikle keşif yapılmalı, ardından bilirkişi raporu düzenlenerek değer tespit edilmelidir.
Muhdesatların taşınmaz üzerindeki etkisi de dikkate alınmalıdır. Eğer muhdesatlar taşınmazın değerini artırıyorsa, bu durumda yıpranma payı düşülerek bir oran belirlenmelidir. Sonuç olarak, satış işleminden elde edilen bedel, bu oranlar çerçevesinde paydaşlara dağıtılacaktır.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davasında Taşınmazın Değeri Hangi Tarihe Göre Hesaplanır?
Ortaklığın giderilmesi davasında, taşınmazın değeri dava tarihine göre belirlenmektedir. Öncelikle, ortaklığın giderilmesi için satış veya aynen taksim yöntemlerinden birinin seçilmesine karar verilecektir. Eğer malın aynen bölünerek paylaştırılmasına karar verilirse, bölünen parçaların değerleri hesaplanacaktır. Hesaplanan değerler birbirine eşit değilse, eksik parçaya ek bir para ilave edilerek denkleştirme sağlanacaktır.
Eğer mal satışa çıkarılıp elde edilen bedel paydaşlar arasında bölünecekse, taşınmazın değeri de yine hesaplanmalıdır. Tapuda şerhi bulunan ve diğer paydaşların onayladığı taşınmaz değerini artıran muhdesatlar için ayrı bir değer tespiti yapılacaktır. Dava sürecindeki tüm değer hesaplamaları için keşif gerçekleştirilecektir. Keşif sonrasında bilirkişiler, taşınmaz ve diğer ilgili unsurlar için detaylı bir rapor hazırlayacaktır.
İzale-i Şuyu Davasında Öncelik Kimin?
İzale-i şuyu davasında, hissedarın alış önceliği ve önalım hakkı, ortaklık konusu olan malın satışı sırasında paydaşların öncelikli haklarının tanınmasıyla ilgilidir. Önalım hakkı, paylı mülkiyete tabi bir malın, diğer paydaşlar dışındaki bir kişiye satılması durumunda ortaya çıkar. Bu hak, paydaşlara, malın satışında kendi paylarının korunması amacıyla bir avantaj sağlar.
Eğer bir paydaş, kendi hissesini başkalarına satmayı düşünüyorsa, diğer paydaşların önalım hakkı devreye girer. Bu durumda, söz konusu paydaş, malı önce diğer paydaşlara teklif etmek zorundadır. Diğer paydaşlar, kendilerine sunulan bu teklifi kabul edebilirlerse, payı satın alma hakkına sahip olurlar. Eğer diğer paydaşlar teklifi kabul etmezse, satıcı paydaş, malı üçüncü bir kişiye satabilir.
Önalım hakkının kullanılması, ortaklık ilişkilerinin sağlıklı bir şekilde devam etmesi açısından büyük önem taşır. Bu hak, paydaşlar arasında güven ve işbirliğini artırarak, olası anlaşmazlıkların önüne geçebilir. Ancak, önalım hakkının süresi ve koşulları, taraflar arasındaki anlaşmaya veya yasal düzenlemelere bağlı olarak değişebilir.
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şuyu) Davasında Keşif Nasıl Yapılır?
Sulh Hukuk Mahkemesi, izale-i şuyu davası kapsamında taşınır ve taşınmazlar için keşif işlemleri gerçekleştirecektir. Mahkeme, keşif tarihini belirledikten sonra, davacıdan keşif masraflarının yatırılmasını talep eder. Bu masraflar, keşif işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli olan tüm harcamaları kapsar; örneğin, bilirkişi ücretleri, ulaşım giderleri ve diğer ilgili masraflar.
Keşif günü geldiğinde, Sulh Hukuk Hakimi, belirlediği bilirkişi heyetiyle birlikte taşınmaz veya taşınır üzerinde incelemeler yapar. Bu süreçte bilirkişiler, malın fiziki durumunu, değerini ve varsa muhdesatları (bütünleyici parçaları) değerlendirir. Keşif sırasında, taşınmazın genel durumu, konumu ve değerini etkileyen faktörler göz önünde bulundurulur.
Bilirkişi heyeti, keşif sonucunda elde ettikleri verileri değerlendirerek detaylı bir rapor hazırlar. Bu rapor, dava sürecinde mahkeme tarafından dikkate alınacak en önemli belgelerden biridir. Rapor, malın değerinin belirlenmesinin yanı sıra, ortaklık ilişkilerini düzenlemek ve taşınmazın bölünmesi veya satışı için gerekli hukuki temel oluşturur.
Sonuç olarak, keşif işlemi, izale-i şuyu davasının önemli bir aşamasıdır ve taraflar için adil bir paylaşımın sağlanması açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Ortaklığın Giderilmesi Davasında Dava Değeri Yazılır Mı?
Ortaklığın giderilmesi davası, maktu harca tabi bir dava türüdür. Bu durum, Türkiye’deki UYAP (Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi) sisteminde, bu tür davalarda harca esas bir değer girişi yapılmasına gerek olmadığı anlamına gelir. Davacı, dava açarken yalnızca belirlenen maktu harç miktarını ödeyerek sürece başlayabilir. UYAP üzerinden bu tür davalarda değer girişi yapılmaya çalışıldığında, sistem buna izin vermez. Maktu harç uygulaması, davaların daha düzenli ve hızlı bir şekilde ilerlemesine olanak tanır, bu sayede mahkemeler iş yükünü daha verimli bir şekilde yönetebilir. Dolayısıyla, ortaklığın giderilmesi davasında harca esas bir değer girilmesine gerek yoktur; harç, belirlenmiş olan maktu tutar üzerinden ödenir.
Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için Enes Öztürk Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.
Avukat Enes Efe ÖZTÜRK
ENES ÖZTÜRK HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU