İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nedir ?

İştirak nafakası, boşanma durumunda çocukların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, ebeveynlerden biri tarafından diğer ebeveyne ödenen bir mali destektir. Bu destek, çocukların yaşam standartlarını sürdürebilmeleri, eğitim, sağlık, beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır.

İştirak nafakası davası ise, ebeveynlerin boşanma durumunda çocukları için iştirak nafakası belirlenmesi amacıyla mahkemeye başvurması anlamına gelir. İştirak nafakası davası, çocuğunun ihtiyaçlarını karşılayabilmek için maddi destek sağlanması gerektiğini düşünen bir ebeveyn tarafından açılır.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nedir ?

İştirak nafakası, boşanma durumunda çocukların ihtiyaçlarını karşılamak için bir ebeveynin diğer ebeveyne ödediği mali destektir. İştirak nafakası çocukların korunması için öngörülmüş zorunlu yükümlülüktür ve iştirak nafakasına ilişkin hükümlerle, çocukların bakım ve giderlerinin karşılanması amaçlanmıştır. İştirak nafakası, velayet hakkı kendisine bırakılan eş tarafından çocuk adına istenir. TMK md.182/2 uyarınca; velayet hakkı kendisine verilmeyen eş mali gücü nispetinde çocuğun bakım ve eğitim harcamalarına katılmak zorundadır.

Yargıtay, iştirak nafakası belirlenirken çocuğun yaşını, eğitim seviyesini, paranın alım gücünü, çocuğun ihtiyaçlarını ve ebeveynlerin ekonomik durumunu göz önünde bulundurarak nafaka miktarının belirlenmesi gerektiğine vurgu yapmaktadır. Bu kriterler, çocuğun yaşam standartlarını sürdürebilmesi ve temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için önemlidir. Bu nedenle, mahkemeler iştirak nafakası belirlenirken tüm bu faktörleri dikkate almaktadır.

İştirak Nafakası Talep Yetkisi

Türk Medeni Kanunu’nun 329. maddesinde iştirak nafakasını talep etme hakkı düzenlenmiştir. Maddeye göre: “Küçüğe fiilen bakan ana veya baba, diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir. Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için gereken hallerde nafaka davası, atanacak kayyım veya vasi tarafından da açılabilir. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük de nafaka davası açabilir.” şeklinde ifade edilmektedir.

Bu hükme göre, çocuğa fiilen bakan ebeveyn, diğer ebeveyne karşı çocuk adına iştirak nafakası davası açabilir. Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için ise gerektiğinde kayyım veya vasi tarafından da nafaka davası açılabilir. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük de kendi adına nafaka davası açabilir. Buna göre:

1. Küçüğe fiilen bakan ana veya baba,
2. Ayırt etme gücüne sahip olmayan küçük için atanacak kayyım,
3. Vasi,
4. Ayırt etme gücüne sahip olan küçük,

tarafından iştirak nafakası talep edilebilir ve iştirak nafakası davası açılabilir. 

Türk Medeni Kanunu’nun 337/1. maddesinde, “Ana ve baba evli değilse velâyet anaya aittir.” hükmü bulunmaktadır. Bu durumda, evlilik dışı doğan çocuğun velayeti anasına aittir. Ancak, çocuk ile baba arasında soy bağı kurulması şartıyla, babadan iştirak nafakası talep edilebilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 182/2. maddesinde, “Velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.” ifadeleri yer alır. Buna göre, çocuğun velayeti kendisine verilmemiş olan eş, çocuğun sağlık, eğitim ve ahlaki ihtiyaçları gözetilerek düzenlenen kişisel ilişkilerde, kendi mali gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim masraflarına katılmakla yükümlüdür.

Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesinde, “Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır.” denmektedir. Dava esnasında hakim, gerekli gördüğü takdirde re’sen bu konu hakkında önlem alarak tedbir nafakasına hükmedebilir. Dava sonucunda boşanma kararı kesinleştikten sonra çocuk için verilen tedbir nafakası, iştirak nafakası olarak devam etmektedir.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Hangi Halde Söz Konusu Olur ?

İştirak nafakası, boşanma veya ayrılık durumunda çocukların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bir ebeveyn tarafından diğer ebeveyne ödenen mali destektir. İştirak nafakası, çocukların yaşam standartlarını sürdürebilmeleri, eğitim, sağlık, beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılır. İşte iştirak nafakasının söz konusu olabileceği durumlar:

• Ebeveynlerin boşanma kararı aldığı durumda, mahkeme iştirak nafakası belirleyebilir.
• Ebeveynler boşanma kararı almamış olsalar bile ayrı yaşadıkları durumda iştirak nafakası talep edilebilir.
• Boşanma kararı sonucunda velayet kendisine verilmiş olan eş, müşterek çocuğun ergin olana kadar diğer eşten iştirak nafakası talep edebilir.
• Soy bağı tespiti için açılan davada, çocuk ile baba arasındaki soy bağı kesinlikle belirlenirse, davalının uygun iştirak nafakası miktarını depo etmesine veya geçici olarak çocuğa ödeme yapmasına karar verilebilir. Bu durumda davacının ayrıca talepte bulunmasına gerek yoktur. Hâkim, soy bağı tespit edildiği durumlarda, davalının uygun bir nafaka miktarını depo etmesine veya geçici olarak ödemesine hükmedebilir.
• Evliliğin butlanında, boşanma, ayrılık ve evlenmenin butlanına ilişkin karar veren mahkeme, ayrıca çocuğun velayeti, velayet hakkı verilmeyen ebeveyn ile kişisel ilişki tesisine ve iştirak nafakasına da karar verilir.
• “Hâkim, boşanma davasında ayrılık kararına da verebilir. Mahkeme ayrılık kararı aldığında, bir eşe çocuğun velayet hakkını verirken diğerine de çocukla kişisel ilişki kurma hakkı ve iştirak nafakası ödemesine hükmeder.”

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nasıl Belirlenir?

İştirak nafakasının miktarının belirlenirken , çocuğun yaşı, sağlık durumu, eğitim ihtiyacı ve diğer temel gereksinimlerine göre belirlenir. Hakim Her iki ebeveynin mali durumu göz önünde bulundurulur. Gelir farkı, nafaka miktarını etkiler. Çocuğun yaşına, eğitim durumuna, ihtiyaçlarına, anne ve babanın mali durumlarına, bakmakla yükümlü oldukları çocuk sayısına ve kültürel düzeylerine göre iştirak nafakası belirlenir.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nasıl Ödenir?

İştirak nafakası aylık olarak ödenir. Ödeme, mahkeme kararında belirtilen şekilde yapılır. Bu ödemelerin nasıl yapılacağına dair mahkeme kararı, genellikle nafaka miktarını, ödeme sıklığını (örneğin, her ay), ödemenin hangi tarihte yapılacağını ve ödemenin nasıl gerçekleşeceğini belirtir.

Mahkeme, eşlerin ekonomik ve sosyal durumlarındaki değişikliklere dayanarak, gelecek yıllar için iştirak nafakasının TÜİK tarafından belirlenen üretici fiyat endeksi üzerinden ne kadar artırılması gerektiğine dair bir karar verebilir.

İştirak nafakası ödemeleri düzenli ve zamanında yapılmalıdır. Aksaklık veya gecikmeler durumunda, mahkeme kararının ihlal edilmesi söz konusu olabilir ve yasal sonuçları olabilir.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Artırılabilir mi ?

TMK md.331 uyarınca, çocuğun gereksinimlerinde veya anne ve babanın mali gücünde veya yaşam şartlarının değişmesi halinde hâkimin, talep üzerine iştirak nafakasının yeniden belirlemesi veya kaldırması mümkündür. İştirak nafakasının artırılması kararı, dava tarihi itibariyle hüküm doğurmakta olup, karar verildikten sonra durumda değişiklik olmuşsa ona göre tekrar belirlenip, iştirak nafakası artırılabilir.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nasıl Sona Erer ?

İştirak nafakası kaldırılması; İştirak nafakası, çocuğun ergin olması, evlenmesi, mahkeme kararıyla ergin olması veya nafaka ödeyenin ölümü gibi durumlarda sona erer. Ayrıca, nafaka alacaklısının velayet hakkının kalkması da iştirak nafakasının sona ermesine neden olabilir. Bunun dışında, nafaka alacaklısı ergin olmadan önce çalışarak kendi geçimini sağlamaya başlarsa, nafaka yükümlüsü mahkemeye başvurarak nafakanın sona ermesini talep edebilir.

İştirak nafakası yükümlüsü, hiçbir kusuru olmaksızın malvarlığını kaybedip ekonomik olarak yoksul hale gelirse ve nafaka ödeyemeyecek duruma gelirse, mahkemeden iştirak nafakasının sona erdirilmesini talep edebilir.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Kime Ödenir ?

İştirak nafakası, müşterek çocuğun eğitim ve bakım giderleri için kullanılmak üzere çocuğun velayetini alan eşe ödenir. İştirak nafakası, henüz ergin olmayan (18 yaşından küçük) çocuklar için ödendiği için, ödemenin velayet hakkına sahip ebeveyne yapılması gerekir. Bu ödemeler, çocukların bakım ve eğitim giderlerini karşılaması için verilmektedir.

İştirak Nafakasını (Çocuk İçin Nafaka) Ödememek Suç Mudur ?

iştirak nafakasını ödememek, hukuki açıdan bir suç olarak kabul edilir. Türk Ceza Kanunu’nun 425. maddesine göre, “Çocuğun veya eşin nafaka ile yükümlü olan kişi tarafından aylık ödenmesi gereken paranın aksatılması halinde, aylık olarak dört aydan az olmamak üzere hapis cezasına hükmolunur.”

İştirak nafakasının belirlendiği mahkeme kararına uymamak ve ödeme yapmamak yasalara aykırıdır ve cezai yaptırımlara tabi tutulabilirsiniz. Bu nedenle, mahkeme kararlarına uymak önemlidir. Eğer mali zorluklar yaşanıyorsa, mahkemeye başvurarak durumu açıklamak ve mahkemeden nafaka miktarının gözden geçirilmesini talep etmek daha uygun bir yol olacaktır.

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) Nasıl Karar Verilir ?

İştirak nafakası kararı verilirken eşlerin boşanmasına karar veren mahkeme hakimi, müşterek çocukların velayetini belirler. Velayet kendisine verilmeyen eşin sosyal ve ekonomik durumunu, müşterek çocuğun yaşını, eğitim durumunu, sağlık durumunu ve benzeri faktörleri göz önünde bulundurarak aylık bir iştirak nafakası belirler.

İştirak Nafakası Davasında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır ?

İştirak nafakası, çocuk ergin oluncaya kadar her zaman istenebilir. İştirak nafakası, Borçlar Kanunu md.126/2’ye göre, beş yıllık zamanaşımına tabidir.  Beş yıllık zamanaşımının başlangıç tarihi, iştirak nafakasının tahakkuk ettiği aydır.

İştirak Nafakasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Neresidir ?

Türk Medeni Kanunu’nun 177. maddesine göre; iştirak nafakası davası, boşanma davasından sonra açılmışsa, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Nafaka davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemelerinin olmadığı yerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi davaya Aile Mahkemesi sıfatı ile bakar. 

İştirak Nafakası (Çocuk İçin Nafaka) En Fazla Kaç Yıl Ödenir ?

Türk Medeni Kanunu’na göre, iştirak nafakası süresi belirli bir yıla bağlı değildir. İştirak nafakası, müşterek çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin ekonomik durumlarına göre belirlenir. Mahkeme, çocuğun eğitimi, sağlığı, yaşına göre ihtiyaçları ve diğer faktörleri göz önünde bulundurarak nafaka miktarını belirler. Bu nedenle, iştirak nafakasının süresi davanın özgün koşullarına göre değişebilir.

Ancak, genel olarak iştirak nafakası, çocuk ergin olana kadar devam eder. Çocuk ergin olduğunda, yani 18 yaşına geldiğinde, iştirak nafakası genellikle sona erer.

Anlaşmalı Boşanmadan Sonra İştirak Nafakası İstenebilir mi ?

Anlaşmalı boşanma durumunda, taraflar arasında boşanma protokolü adı verilen bir belge düzenlenir. Bu protokolde mal paylaşımı, velayet, nafaka gibi konular belirlenir. Taraflar, iştirak nafakası talep edilmesini bu protokolde düzenlemezse, anlaşmalı boşanmadan sonra iştirak nafakası talep edilemez.