İşe iade davası nedir? Şartları nelerdir? Ne zaman açılır ? Açma süresi ne kadardır? sorularına cevap verdik.
İşe İade Davası Nedir ?
İşe iade davası, bir çalışanın işvereni tarafından haksız veya hukuka aykırı bir şekilde işten çıkarılması durumunda, bu kararın iptali ve işe geri alınma talebiyle açılan hukuki bir davadır. Davanın sonucunda işçi, mahkeme kararıyla işe geri alınabilir veya tazminat hakkına sahip olabilir.
4857 sayılı İş Kanunu, iş güvencesi olarak bilinen ve işçilerin haksız ve kötü niyetle işten çıkarılmalarını önleyen düzenlemeler getirilmiştir. Bu kapsamda, kanunun öngördüğü koşullar sağlanmadan işten çıkarılan ve iş güvencesine sahip olan işçiler, yasal şartların mevcut olduğu durumlarda işlerine geri alınma hakkına sahiptirler. Bu yazımızda, işe iade davası bu bağlamda ele alınmıştır.
İşe İade Davası İçin Gerekli Şartlar Nelerdir ?
İşe İade Davası Şartları
- İşçi belirsiz süreli iş sözleşmesi ile çalışmalıdır.
Belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışan bir işçi, işe iade davası açma hakkına sahip değildir. Bu tip sözleşmelerde işçi ile işveren arasında belirli bir süre öngörülür ve bu süre sonunda iş sözleşmesi otomatik olarak sona erer.
- İşyerinde 30 veya daha fazla işçinin çalışması gereklidir.
- İşçinin en az 6 aylık kıdeminin olması gerekir.
- İşverence feshedilen iş sözleşmesinin geçerli bir nedene dayanmaması gerekir.
İşveren tarafında yapılan fesih geçerli bir nedene dayanmıyorsa eğer işçi bu yüzden işe iade davası açabilir. İş Kanununun 18. Maddesinde geçersiz fesih halleri sayılmıştır. Bunlar;
- Sendika üyeliği veya çalışma saatleri dışında veya işverenin rızası ile çalışma saatleri içinde sendikal faaliyetlere katılmak.
- İşyeri sendika temsilciliği yapmak.
- Mevzuattan veya sözleşmeden doğan haklarını takip veya yükümlülüklerini yerine getirmek için işveren aleyhine idari veya adli makamlara başvurmak veya bu hususta başlatılmış sürece katılmak.
- Irk, renk, cinsiyet, medeni hal, aile yükümlülükleri, hamilelik, doğum, din, siyasi görüş ve benzeri nedenler.
- 74 üncü maddede öngörülen ve kadın işçilerin çalıştırılmasının yasak olduğu sürelerde işe gelmemek.
- Hastalık veya kaza nedeniyle 25 inci maddenin (I) numaralı bendinin (b) alt bendinde öngörülen bekleme süresinde işe geçici devamsızlık.
İş Sözleşmesinin Fesih Usulü
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre, işveren işçinin fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtilmelidir. İşçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle belirsiz süreli iş sözleşmesi, savunması alınmadan feshedilemez. Ancak, işverenin 25. madde (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır. Bu düzenleme, işçinin feshe karşı korunmasını amaçlamaktadır.
İş Kanunu’nun 19. maddesine göre, işçinin davranışları veya verimliliği sebebiyle işten çıkarılması durumunda, işçinin hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedilemez. Eğer işveren, belirtilen sebeplerle işçinin savunmasını almadan iş sözleşmesini sona erdirirse, bu fesih hukuken geçersiz sayılır ve işçi işe iade hakkı kazanabilir. Kanun maddesindeki düzenleme, işçinin haksız şekilde işten çıkarılmasının önüne geçmeyi amaçlar.
İşe İade Davası Ne Zamana Kadar Açılabilir ?
İş Kanununun 20. Maddesine göre
“İş sözleşmesi feshedilen işçi, fesih bildiriminde sebep gösterilmediği veya gösterilen sebebin geçerli bir sebep olmadığı iddiası ile fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle, İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri uyarınca arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.”
Yani işçi iş sözleşmesinin geçersiz bir nedenden ötürü feshedildiğini düşünüyorsa fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde arabulucuya başvurmalıdır.
İşe iade davalarında feshin geçerli bir nedene dayandığının ispatı İş Kanunu md. 20/2’ye göre işverene aittir. Fakat işçi feshin başkaca herhangi bir nedene dayandığını iddia eder ise bu iddiasını ispatla mükelleftir.