Baba Malını Ölmeden İstediği Çocuğuna Bırakabilir Mi?
Anne baba sağlığındayken evlatlarına mal paylaşımı yapması, Türk Borçlar Kanunu’nda tanımlanan “sağlar arası kazandırma” niteliğine sahiptir. Sağlar arası kazandırma, baba ve çocukları arasında geçerli olan irade beyanlarıyla gerçekleştirilen bir devir işlemidir. Dolayısıyla, bu tür devir işlemleri Türk Borçlar Kanunu’na göre geçerlilik kazanır.
Her birey kendi mülkiyetinde bulunan mal üzerinde tam tasarruf hakkına sahiptir. Bu nedenle, bir muris sağlığında, terekesinde bulunan mallar üzerinde sahip olduğu mülkiyet haklarını kullanarak, kendi tasarruf özgürlüğü içinde mal devri yapabilir. Bu durum, baba veya anne gibi ebeveynlerin, sağlıklı oldukları süre içerisinde miraslarını çocuklarına veya diğer varislerine devretmelerini sağlayan yasal bir hak ve işlemdir. Bu tür devir işlemleri, ilgili yasal prosedürler takip edilerek gerçekleştirildiğinde geçerlilik kazanır.
Zira, herkes kendi mülkiyetinde bulunan mal üzerinde tam tasarruf yetkisine sahiptir. Bir miras bırakan (muris) sağlığında, terekesinde bulunan mallar üzerinde sahip olduğu mülkiyet hakkını kullanarak, tasarruf özgürlüğü içinde mal devri yapabilir. Dolayısıyla, baba malını istediği evladına verebilir mi diye bakıldığında geçerli hukuki işlem ile, bir baba sağlığındayken istediği evladına malını geçerli bir hukuki işlem ile devredebilir.
Baba Miras Dağıtırken İstediğine Verebilir Mi ?
Muris, terekesi üzerinde Türk Medeni Kanunu’nun öngördüğü sınırlara uygun olarak istediği tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Kanunun belirlediği sınırlar içinde kalan bu alana “tasarruf edilebilir kısım” denir ve muris bu alanda tasarruf özgürlüğüne sahiptir.
Tasarruf edilebilir kısım, saklı paylı mirasçıların saklı pay oranları dışında kalan kısımdır. Muris, saklı paylı mirasçıların saklı paylarını ihlal etmemek kaydıyla istediği kişiye malvarlığı bırakma hakkına sahiptir. Yani, muris sağlığında, tasarruf edilebilir kısmı içinde kalan malvarlığını istediği şekilde devredebilir, ancak saklı paylı mirasçıların haklarına saygı göstermek zorundadır.
Dolayısıyla baba ölmeden mirasını istediği evladına verebilir mi diye bakıldığında, saklı paylı mirasçıların saklı pay oranları ihlal edilmediği sürece bir baba istediği kişiye miras bırakabilir.
Bir Baba Bütün Malını İstediği Evladına Verebilir Mi ?
Baba mirasını tek çocuğa bırakabilir mi diye bakıldığında, baba mirasını tek çocuğuna bırakma hakkına sahiptir. Hukuka uygun irade beyanı ile gerçekleştirilen işlemler, muris yaşarken geçersizliği ileri sürülemez durumlar içinde yer alır.
Ancak belirtmek gerekir ki, murisin ölümünden sonra diğer mirasçıların tenkis talebinde bulunması mümkündür. Dolayısıyla diğer mirasçılar, saklı paylarının ihlal edilmiş olması nedeniyle tenkis davası açma hakkına sahiptir.
Kişi Mirasını İstediği Kişiye Bırakabilir Mi ?
Anne baba malını istediği kişiye verebilir. Herkes ölümünden sonra malvarlığı hakkında düzenleme özgürlüğüne sahiptir. Kişi, vasiyet ya da mirasçı atama yolu ile dilediği kişilere mirasını bırakmak hakkına sahiptir. Kişinin tasarruf özgürlüğünün sınırı, saklı paylı mirasçılarla ilgilidir. Saklı pay sahibi mirasçılar, Türk Medeni Kanunu’nda belirlenen saklı paylarına göre miras hakkı elde ederler. Murisin bu saklı payları ihlal etmesi durumunda, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak haklarını talep edebilirler. Saklı paylı mirasçılar, mirasın paylaşılmasında önceliklidir ve mirasın belirli bir kısmını almak konusunda hak sahibidirler. Saklı paylı mirasçılar hukukta şu şekilde ifade edilir:
- Murisin altsoyu
- Murisin sağ kalan eşi
- Murisin anne ve babası olarak kabul edilmiştir.
Miras Bırakan Kişinin Sağlığında Mallarını Paylaştırdığı Anlaşılırsa Diğer Mirasçılar Ne Yapabilir ?
Murisin sağlığında yaptığı vasiyetname veya miras sözleşmesi ile terekesini mirasçılar arasında paylaştırabilir. Türk Medeni Kanunu’na göre, muris tarafından yapılan ölüme bağlı tasarruflar şekil şartlarına uyulduğu takdirde geçerli olmaktadır.
Murisin sağlığında yaptığı bu tür ölüme bağlı tasarruflara diğer mirasçıların itiraz etme hakkı bulunmamaktadır. Ancak murisin ölümünden sonra, diğer mirasçılar için farklı imkanlar söz konusudur. Örneğin, murisin tasarrufu saklı payları ihlal ediyorsa, saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak haklarını koruyabilirler. Ayrıca, vasiyetname veya miras sözleşmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla iptali için dava açılabilir.
Bu nedenle, muris sağlığında yapılan tasarrufların geçerli olabilmesi için belirlenen şekil şartlarına uyulması önemlidir. Ancak murisin ölümünden sonra, mirasçılar bu tasarruflara karşı çeşitli hukuki yollarla haklarını koruma imkanına sahiptirler:
Tenkis Davası
Mirasçılar, muris tarafından yapılan ölüme bağlı tasarruflarla saklı paylarının ihlal edildiğini düşünüyorlarsa, tenkis davası açma hakkına sahiptirler. Bu durumda, saklı paylı mirasçılar, murisin tasarrufunu geçersiz kılmak için mahkemeye başvurabilirler.
Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma Davası)
Baba sağ iken mal kaçırma gerçekleşmiş ise miras hakları ihlal edilen mirasçıların “muris muvazaası (mal kaçırma) davası” açma imkânı vardır.
Ölüme Bağlı Tasarrufun İptali
Diğer mirasçılar “ölüme bağlı tasarrufun iptali” davası açma hakkına sahiptir. Murisin sağlığında yapmış olduğu ölüme bağlı tasarruflar diğer mirasçılar tarafından iptal davasına konu edilerek terekenin tekrar paylaştırılması sağlanabilir.
Babanın Mirasını Ölmeden İstediği Çocuğuna Devretmesi Usul Olarak
Türk Medeni Kanunu’na göre, miras bırakanın birinci derece mirasçıları, yani çocukları, onun alt soyudur ve eşit olarak mirasçıdırlar. Bu durum, miras bırakanın her çocuğunun miras payının eşit olduğunu belirtir.
Bu eşit miras paylarına sahip olan miras bırakanın çocukları, aynı zamanda “saklı pay sahibi mirasçılar” olarak da adlandırılır. Kanun maddesi uyarınca saklı payları, kanuni miras paylarının yarısı olarak kabul edilir. Dolayısıyla, her çocuğun saklı payı, toplam mirasın yarısıdır.
Sonuç olarak, miras bırakan kişi, her bir çocuğunun kanuni miras payının yarısına dokunmadan, yani saklı paylarını ihlal etmeden, mallarını istediği gibi paylaştırma hakkına sahiptir. Bu durumda, miras bırakanın çocukları arasında miras paylarının eşit olduğu ve saklı paylarının korunduğu bir miras paylaşımı gerçekleşir.
Baba henüz sağlığındayken mirasını dilediği çocuğuna devretmek istiyorsa;
- Diğer mirasçıların saklı payına zarar vermemeli,
- Devir diğer mirasçılardan miras kaçırmak amacıyla yapılmamalıdır.
Evlatlar Arasında Mal Paylaşımı Nasıl Olmalıdır ?
Evlatlar arasındaki mal paylaşımı kanunlar tarafından açıkça düzenlenmiştir. Kanunlara göre, “altsoy” sıfatına sahip olan evlatlar, mirisin birinci dereceden mirasçılarıdır ve kanunlar önünde eşit haklara sahip mirasçılardır. Murisin yasal mirasçısı olan evlatlar, bu duruma ek olarak “saklı paylı mirasçı” sıfatını alırlar. Kanun hükmüne göre, altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısı olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla, muris her bir evlat için yasal miras payının yarısı oranında paylaşım yapar.
Ancak, muris bu paylaşımı yaparken saklı paylarını koruma koşuluyla istediği gibi malvarlığını evlatları arasında paylaştırabilir. Yani, saklı paylı mirasçıların haklarını gözeterek, her evlat için yasal miras payının yarısı oranında paylaşım yapabilir. Bu şekilde, muris tasarruf özgürlüğünü kullanırken saklı payları ihlal etmemiş olur ve mirasçılarına eşit paylarla miras bırakmış olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Baba Mirasını Sağlığındayken İstediği Evladına Verebilir Mi ?
Bir miras bırakanın istediği kişiye mal devretme özgürlüğü vardır. Ancak, bu devir işlemi, mirastan mal kaçırma amacını taşıyorsa, yani diğer mirasçıları haksız şekilde dışarıda bırakmayı amaçlıyorsa, bu durum miras bırakanın ölümünden sonra mirasçılar tarafından iptal talebiyle değiştirilebilir.
Kişi Mirasını İstediğine Bırakabilir Mi ?
Mülkiyet hakkı insan hakları içinde önemli bir yer tutar ve temel bir haktır. Her bireyin, mülkiyetinde olan mallar üzerinde istediği gibi tasarruf etme hakkı vardır. Bu, kişilerin ölümünden sonraki mal varlıklarının akıbetini belirleme hakkını da içerir. Kişiler, “mirasçı atama” veya “vasiyet etme” yoluyla istedikleri kişilere mal bırakabilirler. Ayrıca, mülkiyet hakkı kapsamında muris, sağlığında hukuki işlem yaparak istediği kişilere malını bırakabilir.
Baba Ölmeden Mirasını İstediği Evladına Bırakırken Avukat Şart Mı ?
Baba mirasını yaşamında ya da ölümü sonrası paylaşılacak şekilde dilediği evladına diğer hak sahiplerinin hakkına girmeyecek şekilde dağıtabilir. Bu aşamada bir miras hukuku avukatı ile işlemleri yapabilir.