İşçinin işyerinde sigara içmesi, işyerinde sigara içme yasağı bulunan durumlarda geçerli nedenle fesih sebebi olabilir. Ancak, eğer işyeri tehlikeli, yanıcı veya patlayıcı maddeler içeriyorsa, fesih haklı nedenle yapılacaktır. Yine de, işçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle fesih gerçekleştirilecekse, yasal usul kurallarına dikkat edilmesi gerekir. Aksi takdirde, feshin geçersiz olduğu iddia edilirse işçi tazminat haklarını talep edebilir.
İşçinin İşyerinde Sigara İçmesi Geçerli Nedenle Fesih Sebebi Midir?
İşçinin işyerinde sigara içmesi, işyerinin tamamında veya belirli bir kısmında sigara içme yasağının işveren tarafından uygulanması durumunda geçerli nedenle fesih sebebi oluşturur. Ancak, işçinin bu yasağa uymadığı durumlarda sözleşmenin feshedilebilmesi için öncelikle işçiye uyarı yapılması gerekir. Bu uyarının yazılı olarak ve ihtarname şeklinde yapılması, ilerleyen süreçte ispat kolaylığı sağlar. Eğer uyarılara rağmen işçi, sigara içme yasağını ihlal etmeye devam ediyorsa, işveren sözleşmeyi geçerli nedenle feshedebilir.
Eğer işyerinde sigara içmek, yanıcı veya patlayıcı maddelerle çalışan bir ortamda gerçekleşiyorsa, bu durum işyerinin güvenliğini ciddi şekilde tehlikeye atar. Bu durumda, sigara içmenin yasak olmasına rağmen devam etmesi, İş Kanunu m.25/2’ye dayanarak haklı nedenle fesih sebebi oluşturur.
Sigara içme yasağının uygulanması, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 4. maddesinden kaynaklanmaktadır. Yasağa uymayan işçi, hem kendi sağlığını hem de çalışma arkadaşlarının sağlığını riske atmış olur. Bu durumda, işverenin sözleşmeyi geçerli nedenle feshetme hakkı doğar.
Yargıtay, işyerinde geçmişte sigara içilmesi veya daha önce hiçbir yaptırım uygulanmaması gibi durumların sigara yasağı ihlali nedeniyle yalnızca bir işçinin işten çıkarılmasını, eşit işlem ilkesine ve dürüstlük kuralına aykırı olarak değerlendirebilir.
Geçerli Nedenle Fesih Nedir?
Geçerli nedenle fesih, işçinin yeterliliği, işçi davranışları ya da işyerinin ve işin gereklerinden kaynaklanan sebeplerle işverence iş sözleşmesinin sonlandırılmasıdır. İşçinin işyerinde sigara içme yasağını ihlal etmesi, işyerindeki kurallara aykırı bir davranış olduğu için geçerli nedenle fesih sebebi oluşturur.
İş Kanunu’nun 18. maddesinde geçerli nedenle fesih şu şekilde düzenlenmiştir:
"Otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Yer altı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmaz."
Bu düzenlemeye göre, işyerinde sigara içmenin yasak olduğu durumlarda, bu yasağa uymayan işçinin sözleşmesinin feshedilmesi geçerli bir sebebe dayanır ve işverenin fesih hakkını kullanabilmesini sağlar.
İşyerinde Sigara İçen İşçinin İşten Çıkış İşlemleri Nasıl Yapılır?
İşyerinde sigara içen bir işçinin işten çıkarılması süreci, belirli usul ve yasal düzenlemelere dayanır. İlk adım, işçinin savunmasının alınmasıdır. İş Kanunu’nun 19. maddesine göre, işçinin işyerindeki davranışları nedeniyle fesih işlemi yapılmadan önce, işçiye savunma hakkı tanınmalıdır. Bu durumda, işçinin sigara içmesinin fesih sebebi olduğu belirtilmeli ve işçiye söz konusu davranışı hakkında açıklama yapma fırsatı verilmelidir.
Bir diğer önemli konu ise feshin son çare olma ilkesidir. Yani işveren, fesih işlemi yapmadan önce daha hafif yaptırımlar uygulayarak durumu düzeltmeye çalışmalıdır. Eğer işçinin işyerindeki sigara içme alışkanlığı devam ediyorsa ve diğer çözümler etkili olmamışsa, fesih işlemi gündeme gelebilir. Ancak bu durumda dahi işverenin fesih dışında başka bir çözüm yolu kalmadığını düşünmesi ve bunu belgelerle desteklemesi gerekmektedir.
Fesih süresi konusunda, İş Kanunu’nda net bir düzenleme olmamakla birlikte, işverenin fesih hakkını makul bir süre içinde kullanması beklenir. Bu süre, her somut duruma göre değişkenlik gösterebilir ancak genellikle işverenin fesih işlemini hemen uygulamaması gerektiği anlamına gelir.
Fesih bildiriminin yazılı olarak yapılması ise yasal bir zorunluluktur. İş Kanunu’na göre, işverenin iş sözleşmesini feshetmesi durumunda, fesih bildirimi yazılı şekilde yapılmalıdır. Yazılı fesih bildirimi, ilerleyen süreçte meydana gelebilecek herhangi bir uyuşmazlık durumunda ispat kolaylığı sağlar. Bu nedenle, işyerinde sigara içen bir işçiyle fesih yapılacaksa, fesih bildiriminin yazılı olması büyük önem taşır.
Son olarak, fesih nedeninin açık ve net bir şekilde belirtilmesi gerekir. İş Kanunu’nun 19. maddesi gereğince, fesih bildiriminde işveren, fesih sebebini açıkça ifade etmelidir. Eğer fesih bildiriminde geçerli bir neden belirtilmezse, işçi bu fesih için dava açabilir. Bu nedenle, işyerinde sigara içme yasağının ihlali durumu fesih bildiriminde açıkça belirtilmelidir.
Tüm bu adımlar, işçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle fesih işlemi yaparken dikkat edilmesi gereken önemli unsurlardır. İşverenin bu usul ve kurallara uymaması, fesih işleminin geçersiz olmasına neden olabilir. Bu sebeple, işverenin fesih hakkını kullanırken tüm yasal gereklilikleri yerine getirmesi büyük önem taşır.
İşverenin Geçerli Nedenle Feshinde İşçiye Hangi Haklar Verilir?
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle işveren tarafından yapılan geçerli fesih durumunda, işçiye belirli haklar tanınır. Öncelikle, işçi kıdem tazminatı alacakları bakımından şartları sağlıyorsa, işveren tarafından kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. İşverenin, fesih için belirlenen ihbar sürelerine uymaması durumunda ise işçiye ihbar tazminatı ödenir.
Eğer işçi, fesih işleminin geçersiz sebeplerle yapıldığını iddia ediyorsa, işe iade davası açma hakkına sahiptir. Bu dava, işçinin fesih nedeniyle mağduriyetinin giderilmesini sağlayabilir. İşe iade davası kazanıldığında, işçi geçersiz feshe dayanarak diğer tazminat haklarını da talep edebilir.
Önemli bir nokta ise, işçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle yapılan fesih sonrasında SGK kayıtlarında yer alacak olan çıkış kodunun 4 olarak işlenmesidir. Bu, işten çıkarılma nedenini belirten bir kayıttır ve fesih işleminin ardından bu durum SGK’ya bildirilir.
Geçersiz Nedenle Feshin Sonuçları Nelerdir?
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle feshedilen iş sözleşmesinin geçersiz olduğunu iddia eden işçi, işe iade talebi ile işverene başvurabilir. Bu başvuru sonucunda, işçi işe iade davası açma hakkına sahip olur. Eğer davada işçi lehine bir karar verilirse ancak işçi işe başlatılmazsa, iş güvencesi tazminatı ve kıdem tazminatı talep edilebilir.
İşçi ayrıca iş güvencesi tazminatı da isteyebilir. Bunun yanı sıra, işe iade davasının ardından işçi boşta geçen süre için tazminat talep edebilir. İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle feshedilen iş sözleşmesinin geçersiz olduğuna dair bir iddia varsa, işçi fesih bildirimini tebliğ aldığı tarihten itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorundadır. Eğer arabuluculuk aşamasında bir anlaşmaya varılamazsa, iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir.
İşe iade davası kazanan işçinin, işverene başvurması İş Kanunu m.21/6’da belirtilmiştir. İşçi, mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından 10 iş günü içinde işverene başvurmalıdır. İşveren başvuruya rağmen işçiyi işe başlatmazsa, işçi için iş sözleşmesi sona ermiş sayılır ve işveren, işçiye bildirim süresi veya bildirim süresi ücretinin peşin olarak ödenmesi gerekir. Ayrıca, işçinin kıdem tazminatının ödenmesi de gerekebilir.
İşçinin işverene başvurusu sonrasında işe başlatılmaması durumunda, İş Kanunu m.21/1 ve 21/2’ye göre işverene, işçiyi işe başlatmama durumunda en az 4, en fazla 8 aylık ücreti tutarında tazminat ödenmesi gerekir. Bu tazminat miktarı, mahkeme tarafından belirlenir.
Ek olarak, İş Kanunu m.21/3 gereği, boşta geçen süre için işçi en fazla 4 aya kadar ücret ve diğer haklarının ödenmesini talep edebilir. Ancak, eğer işçi işe iade davasını kazanmış olsa da işverence işe çağrılmış fakat işe başlamamışsa veya başvuruda bulunmamışsa, bu durumda işçiye ücret ve hakları ödenmez.
Fesih Sonrası İşçi Dava Açarsa İşveren Ne Yapmalıdır?
Fesih sonrası işçi dava açarsa ve işveren, fesih için tüm usuli işlemleri doğru şekilde yerine getirmiş ve feshin haklı olduğuna inanıyorsa, davanın devam etmesi gerektiği düşünülmelidir. Bu durumda davanın kazanılma olasılığı yüksektir. Eğer dava kazanılırsa, fesih geçerli kabul edilir ve işçiye varsa alacak hakları ödenerek fesih sonuçlanmış olur.
Ancak, dava kaybedilirse, işverenin işçiyi işe başlatıp başlatmama kararını verirken tazminat miktarlarını göz önünde bulundurması gerekecektir. İşçi, işe başlatılmadığı veya başlatılmayacağı kendisine bildirildiğinde, iş sözleşmesi sona ermiş sayılır. İş Kanunu’nun m.21/5’e göre, işe başlatılmayan işçiye bildirim süresi verilmemişse ya da bildirim süresi ücretinin peşin ödenmemişse, işçiye bu sürelere ait ücret ödenmelidir.
Ayrıca, işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için işverenin, işçiyi işe başlatmaması durumunda en az 4, en fazla 8 aylık ücret tutarında tazminat ödemesi gerekebilir. Bu durum, İş Kanunu m.21/1 ve 21/2’de belirtilmiştir.
Eğer fesih, işçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle yapılmışsa ve mahkeme, feshi geçersiz sayarsa, tazminat miktarı mahkeme tarafından belirlenir ve hakim, bu miktarı takdir yetkisiyle belirler. Ayrıca, işçi, boşta geçen süre için İş Kanunu m.21/3’e göre tazminat talep edebilir. Mahkeme kararının kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için, işçiye en fazla 4 aya kadar ücret ve diğer hakları ödenebilir.
Son olarak, işçi işe iade davasını kazanmış olsa da, işveren tarafından işe çağrılmış olmasına rağmen işçi işe başlamamış veya işe başlamak için başvuruda bulunmamışsa, bu durumda işçiye ücret ve diğer hakları ödenmez.
Sonuç
İşçinin işyerinde sigara içmesi, geçerli nedenle fesih hakkını doğurabilir. Ancak bu tür bir fesih yapılırken, işverenin kanunda belirtilen fesih usullerine kesinlikle uyması gerekmektedir; aksi takdirde fesih geçerli sayılmayacaktır. Ayrıca, işçinin işyerinde sigara içmesi sebebiyle yapılan fesih sonrası, işe iade talebi ve diğer tazminat alacaklarıyla ilgili olarak da doğru usul izlenmelidir. Yanlış başvurular, sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle, sürecin her aşamasında uzman bir iş hukuku avukatından destek almak, hak kayıplarını önlemek adına oldukça önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
İşçinin işyerinde sigara içmesi yasal mı?
İşyerinde sigara içmek, iş sağlığı ve güvenliği açısından genellikle yasaklanmış bir davranıştır. Türkiye’de 4207 sayılı Sigaraların Zararlarının Önlenmesi ve Denetimi Hakkında Kanun’a göre, kapalı alanlarda sigara içilmesi yasaktır. Bu yasak, işyerlerini de kapsar ve sigara içilmesinin engellenmesi, çalışanların sağlığını korumak amacıyla işverenin sorumluluğundadır.
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle işten çıkarılması mümkün müdür?
İşçinin işyerinde sigara içmesi, işveren için geçerli bir fesih nedeni olabilir. Ancak, işverenin bu konuda atacağı adımlar yasal prosedüre uygun olmalıdır. İşveren, işçinin sigara içmesi sebebiyle sözleşmeyi feshedecekse, fesih işlemi hukuki çerçevede gerçekleştirilmelidir. Aksi takdirde, fesih geçersiz sayılabilir ve işçi işe iade davası açma hakkına sahip olabilir.
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle işe iade davası açabilir mi?
Evet, işyerinde sigara içmesi nedeniyle yapılan fesih geçersizse, işçi işe iade davası açabilir. İşçi, fesih bildiriminin geçersiz olduğunu iddia ederse, 1 ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade talebiyle dava açabilir. Mahkeme, fesih işleminin geçerliliğini değerlendirir ve işçi lehine karar verirse, işçinin işe başlatılması ve tazminat hakları sağlanır.
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle ne tür tazminatlar ödenir?
Eğer işçi, işyerinde sigara içmesi nedeniyle feshedildiyse ve fesih geçersiz sayılırsa, işçi işe iade davası kazanarak iş güvencesi tazminatı, kıdem tazminatı ve boşta geçen süre için ücret talep edebilir. Ayrıca, işveren işçiyi işe başlatmazsa, işçi İş Kanunu’na göre belirli bir süre için tazminat alabilir.
İşçinin işyerinde sigara içmesi nedeniyle hangi durumlarda işveren uyarı yapmalıdır?
İşveren, işyerinde sigara içen işçisini öncelikle yazılı olarak uyarmalıdır. Uyarı, işçinin davranışının düzeltilmesi amacıyla yapılır. Eğer işçi, yapılan uyarıya rağmen sigara içmeye devam ederse, işveren disiplin cezalarını uygulama hakkına sahip olabilir ve belirli bir süre sonra fesih işlemi gündeme gelebilir.
İşyerinde sigara içme yasağına uymayan işçi nasıl cezalandırılır?
İşyerinde sigara içme yasağına uymayan işçiler, işyerinin disiplin yönetmeliği çerçevesinde cezalandırılabilir. Uygulanan cezalar, yazılı uyarı, maaş kesintisi veya işten çıkarılma gibi seçenekleri içerebilir. Ancak, cezaların uygulanmasında yasal prosedürlere dikkat edilmesi gerekmektedir. İşçi, cezaya itiraz edebilir ve hukuki haklarını kullanma hakkına sahiptir.
Ücretli danışmanlık veya avukatlık hizmeti almak için Enes Öztürk Hukuk Bürosu ile iletişim kurabilirsiniz.
Avukat Enes Efe ÖZTÜRK
ENES ÖZTÜRK HUKUK & DANIŞMANLIK BÜROSU