İnşaatın geç teslimi nedeniyle gecikme tazminatı talep edilebilir mi ? İnşaat projelerinde geç teslim nedeniyle yükleniciden gecikme tazminatı talep edilebilir. İnşaat sözleşmelerinde genellikle belirli bir süre içinde işin tamamlanması ve teslim edilmesi taahhüt edilir. Eğer bu süre aşılmışsa ve gecikme durumu ortaya çıkmışsa, sözleşmeye göre taraflar arasında belirlenmiş olan gecikme tazminatı hükümleri devreye girebilir.
Gecikme tazminatı, geciken her gün için belirli bir miktarın öngörüldüğü bir tazminat şeklidir. Sözleşmede bu konuyla ilgili açık ve net bir hüküm bulunmazsa, genel olarak gecikme tazminatı talebinin sözleşme hükümlerine dayanarak yapılabilmesi mümkündür. Ancak, bu konuda belirli şartlar ve süreçler de bulunabilir. İlk olarak, gecikmenin sözleşme tarafından belirlenmiş bir teslim tarihine uygun olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek önemlidir.
İnşaatın Geç Teslimi Nedeniyle Gecikme Tazminatı Talep Edilebilir Mi ?
İnşaatın geç teslimi nedeniyle gecikme tazminatı talep edilebilir mi ?
Yüklenici, inşaatı belirlenen sürede teslim etmediği durumda, arsa sahibi her zaman gecikme sebebiyle tazminat talep etme hakkına sahiptir (TBK m.125/…). Bu nedenle, kira tazminatının sözleşmede yazılı olup olmamasına veya ihtirazi kayıt konulup konulmamasına bakılmaksızın, gecikme durumunda talep edilebilir.
Bu bağlamda, mahkeme tarafından sözleşmedeki teslim tarihi ile fiili teslim tarihi ve gerekirse eksik işlerin tamamlanabileceği süre dikkate alınarak, yüklenicinin teslim borcunu yerine getirip getirmediğinin tespit edilerek sonuca göre hüküm verilmesi gerekmektedir. Ancak, kira tazminatıyla ilgili olarak davacının davalıya borçlu olmadığına dair tespit yapılarak karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı görüldüğünden hükmün bu yönüyle bozulması gerekmiştir.
Müteahhit Daireyi Geç Teslim Ederse Ne Olur ?
Yargıtay, işi zamanında teslim etmeyen yüklenicinin gecikme süresine bağlı olarak ödemesi gereken belirli bir meblağa dair kayıtları bazı kararlarında cezai şart, bazılarında ise götürü tazminat olarak değerlendirmiştir. Örneğin, Yargıtay 15. Hukuk Dairesi’nin 30.01.2002 tarihli 2001/4547E ve 2002/411K sayılı kararında, arsa sahibinin geç teslim nedeniyle mahrum kaldığı kira gelirine ilişkin istemin cezai şart olarak değerlendirilip, eserin teslimi sırasında ceza isteme hakkının saklı tutulmadığı ve bu nedenle talep hakkının düştüğü gerekçesiyle reddedildiği belirtilmiştir.
Oysa, sözleşmenin 10/2 maddesinde, “…binanın iş bu sözleşmede belirtilen sürede teslim edilmemesi durumunda geçecek her ay için günün kira bedeline göre bağımsız bölümlerin her biri için kira bedeli arsa sahiplerine ödeyecektir.” hükmü bulunduğu ifade edilerek, bu hükmün cezai şart olmayıp, geç teslimden doğan kira alacağı niteliğinde olduğu vurgulanmıştır. Bu nedenle, davacının eseri teslim alırken ihtirazı kayıt dermeyen bile, muaccel olduğu tarihten itibaren 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde alacağını talep ve dava edebileceği ifade edilmiştir.
İnşaatın Zamanında Bitirilmemesinin Hukuki Niteliği
Her sözleşmede olduğu gibi, inşaat sözleşmesinde taraflar arasında karşılıklı edim borçları bulunmaktadır. Bu borçları zamanında ve eksiksiz yerine getirmemek, hukuki anlamda “temerrüt” olarak adlandırılmaktadır. Temerrüde düşen tarafın borç ilişkisindeki konumuna göre “alacaklı temerrüdü” veya “borçlu temerrüdü” söz konusu olabilir. Borçlu temerrüdü, borçlunun taahhüt ettiği edimi hiç veya gerektiği şekilde yerine getirmemesi durumunda ortaya çıkabilir.
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde borçlu, borcunu ödemede temerrüde düştüğünde, alacaklı taraf üç seçenek arasında seçim yapma hakkına sahip olur ve bu haklardan sadece birini kullanabilir. Bu haklar şunlardır:
- Sözleşmede Kararlaştırılan Borcun Aynen İfası ve Gecikme Tazminatı Hakkı
- Borcun Aynen İfa Edilmemesinden Vazgeçerek Müspet Zararların Karşılanmasını Talep Hakkı
- Sözleşmeden Dönerek Menfi Zararların Karşılanmasını İsteme Hakkı
şeklinde sıralanabilecektir.
Gecikme Tazminatı Nedir ? Nasıl Hesaplanır ?
İnşaat projelerinde belirlenen teslim sürelerine uyulmaması durumunda ortaya çıkan gecikme tazminatı, taraflar arasındaki sözleşmeye dayanan bir hukuki taleptir. Gecikme tazminatı, müteahhittin belirli bir tarihte işi tamamlamaması veya anahtar teslimini gerçekleştirmemesi durumunda devreye girer.
Gecikme tazminatının hesaplanması genellikle sözleşmede belirlenen bir formüle dayanır. Bu formülde, günlük veya aylık gecikme bedeli gibi birim maliyetler belirlenir. Sözleşmede net bir formül bulunmazsa, taraflar genellikle işin toplam bedelinin belirli bir yüzdesini gecikme tazminatı olarak kabul ederler. Hesaplamada dikkate alınan faktörler arasında işin karmaşıklığı, projenin büyüklüğü, gecikmenin nedeni, ve müteahhittin işi zamanında tamamlama konusundaki çabası bulunabilir.