8. Yargı paketi olarak bilinen 7499 sayılı “Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 02.03.2024 tarihinde kabul edilmiş olup, 12 Mart 2024 tarihinde resmî gazetede yayımlanmıştır.
7499 sayılı “Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, 02.03.2024 tarihinde kabul edilmiş ve 12 Mart 2024 tarihli resmi gazetede yayımlanmıştır. Bu yasa değişikliği, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nda değişiklikler öngörmektedir. Ancak sadece bu kanunlarla sınırlı kalmayıp İcra ve İflas Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Türk Medenî Kanunu, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gibi toplamda on beş kanunda değişiklikler içermektedir.
Yapılan değişikliklerle birlikte, itiraz, istinaf ve temyiz başvuru süreleri gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta olarak belirlenmiştir. Bu yeni düzenleme ile sürelerin yeknesaklaştırılması ve adalete erişimin kolaylaştırılması amaçlanmıştır. Sürelerin tefhimle başlaması yerine kararın tebliğiyle başlaması öngörülmekte ve bu durum, hak kayıplarının önüne geçilmesine yardımcı olacaktır. Ayrıca, süre tutum dilekçesi verilmesi gerekliliği ortadan kaldırılmıştır. Bu sayede taraflar, kararın gerekçesini öğrenerek kanun yoluna başvurup başvurmayacaklarını daha iyi değerlendirebileceklerdir. Bu düzenlemeler, bireylerin dereceli yargılanma hakkının etkinliğini artırıcı niteliktedir.
8. Yargı Paketi Maddeleri
Hangi kanunda hangi maddelerin değiştiğini aşağıda belirteceğiz.
2004 Sayılı İcra İflas Kanununda
- Başlaması ve bitmesi başlıklı Madde 19
- Kanun Yollarına Başvurma başlıklı Madde 164
- İflasın Kaldırılması Başlıklı Madde 182
- Nihai rapor ve kapanma kararı başlıklı Madde 254
- Kanun yolları başlıklı Madde 293
- Kanun yolları başlıklı Madde 308/a
- Konkordatonun kısmen feshi başlıklı Madde 308/e
- Başvurunun mahkemece incelenmesi ve kanun yolları başlıklı Madde 309/p
- İstinaf yoluna başvurma başlıklı Madde 320
- İtiraz başlıklı Madde 353
- İstinaf yoluna başvurma ve incelenmesi başlıklı Madde 363
- Temyiz yoluna başvurma ve incelenmesi başlıklı Madde 364
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nda
- Özgürlüğü bağlayıcı ceza başlıklı Madde 407
- İlgilinin dinlenilmesi ve bilirkişi raporu başlıklı Madde 409
- Genel olarak başlıklı Madde 436
- Hükümlülerde başlıklı Madde 471
5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda
- Adlî para cezası (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 52
- Mahsup (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 63
- Ön ödeme (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 75
- Suç işlemek amacıyla örgüt kurma (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 220
- Silahlı örgüt (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 314
5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu
- Eski hâle getirme dilekçesi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 41
- Tazminat istemi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 141
- Tazminat isteminin koşulları (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 142
- Tazminat isteyemeyecek kişiler (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 144
- Cumhuriyet savcısının kararına itiraz (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 173
- Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 231
- Kaçağın tanımı (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 247
- Basit yargılama usulü (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 251
- Basit yargılama usulünde itiraz (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 252
- İtiraz usulü ve inceleme mercileri (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 268
- İstinaf (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 272
- İstinaf istemi ve süresi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 273
- İstinaf başvurusunun etkisi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 275
- İstinaf isteminin hükmü veren mahkemece reddi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 276
- İstinaf isteminin tebliği ve cevabı (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 277
- Temyiz istemi ve süresi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 291
- Temyiz başvurusunun etkisi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 293
- Temyiz başvurusunun içeriği (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 294
- Temyiz isteminin kabule değer sayılmamasından dolayı hükmü veren mahkemece reddi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 296
- Temyiz dilekçesinin tebliği ve cevabı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının görevi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 297
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 308
- Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet başsavcılığının itiraz yetkisi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 308/A
- Yenileme isteminin kabule değer görülmemesi nedenleri ve kabulü hâlinde yapılacak işlem (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 319
- Delillerin toplanması (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 320
6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
- Özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 6
- Kişisel verilerin yurt dışına aktarılması (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 9
- Kabahatler (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 18
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Ret talebine ilişkin kararlara karşı istinaf (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 43
- Ret talebine ilişkin kararların temyizi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 44
- Adli yardım talebinin incelenmesi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 337
- İstinaf dilekçesinin reddi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 346
- Tedbire muhalefetin cezası (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 398
3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu
- Terör örgütleri (Yürürlük Tarihi: 12.03.2024) Madde 7
4675 Sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu
- İnfaz hâkimliğince şikâyet üzerine verilen kararlar (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 6
5252 Sayılı Türk Ceza Kanunun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
- •Ağır para cezasının dönüştürülmesi Madde 5
5326 Sayılı Kabahatler Kanunu
- Başvurunun incelenmesi (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 28
- İtiraz yolu (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) Madde 29
5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu
- Şikâyet ve itiraz (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 41/E
6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
- Karar ve karara itiraz (Yürürlük Tarihi: 01.06.2024) MADDE 70
8. Yargı Paketinde Neler Var ?
8. Yargı Paketinde neler var
Bu başlık altında 8. Yargı paketinde yapılan değişikliklerin tamamına değinemeyecek olsak da önemli başlıklardan bahsetmeye çalışacağız.
- Adli para cezasında miktar artışı: Bir güne karşılık gelen adli para cezasının miktarı artırılmıştır. Buna bağlı olarak mahsup, ön ödeme ve istinaf kanun yoluna başvuru hükümlerinde yer alan parasal sınırlar değiştirilmiştir. Toplamda kesilecek adli para cezasının alt sınırı 2 bin 500 liraya, üst sınırı ise 500 bin liraya çıkarılmıştır. İdari para cezalarına karşı sulh ceza hakimliklerince verilen kararların kesinlik sınırı da 3 bin Türk lirasından 15 bin Türk lirasına çıkarılmıştır.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması: Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, hükmün açıklanması ve geri bırakılması konusunda yeni düzenlemeler getirilmiştir. Sanığa yüklenen suçtan dolayı hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecektir. Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.
- İstinaf ve temyiz başvuru sürelerinin uyumu: Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle istinaf isteminin, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 hafta içinde yapılması öngörülmüştür. Ayrıca, cumhuriyet savcısı temyiz dilekçesinde temyiz isteğinin sanığın yararına veya aleyhine olduğunu açıkça belirtmelidir.
- Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleme suçu: Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işlemek ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçu işleyen kişilere beş yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür.
- Kısıtlılık süresi ve vesayetin sona erdirilmesi: Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişilerin üzerindeki vesayet, hapis cezasının sona ermesiyle kendiliğinden ortadan kalkacaktır. Ayrıca, hapis cezasının devamı süresince vesayetin sona erdirilmesi, kişinin istemi doğrultusunda ve belirli şartlar altında mümkün olabilecektir.
- Manevi tazminat talepleri: Ceza hukuku, özel hukuk ve idare hukuku kapsamındaki yargılamaların makul sürede sonuçlanmaması durumunda yapılacak manevi tazminat talepleri Anayasa Mahkemesi yerine Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonu’na yapılacaktır.
8. Yargı Paketi Uyuşturucu
8. Yargı paketiyle birçok değişiklik yapılmıştır. Yukarıda bu değişikliklerden olabildiğince bahsetmeye çalıştık. Ancak uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma gibi suç düzenlemelerinde herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir. Ceza kanununda yapılan değişikliklerden kısaca burada bahsedeceğiz.
- Adli kontrol yükümlülüklerinin ardından tazminat hakkı: Konutunu terk etmemek veya uyuşturucu, uyarıcı veya uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak gibi adli kontrol yükümlülüklerine tabi tutulan ve daha sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen kişiler, geçirdikleri süreler için tazminat talep edebileceklerdir. Karar mercileri, ilgili kişilere tazminat haklarını bildirecektir.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değişiklikler: Sanığın kabul etmemesi durumunda hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmeyeceği kuralı kaldırılmıştır. Ayrıca, hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir. Önceden bu tür kararlara itiraz yoluna başvurulmaktaydı.
- Tazminat taleplerinin karara bağlanması: Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında haklarında kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilen kişilerin, mahkumiyet kararı olmamasına rağmen gözaltı veya tutuklulukta geçirdikleri süreler için tazminat talepleri Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanacaktır.
- Kaçak sanık durumu: Kaçak durumda olan sanıkların sorgusu yapılmamış ise, mahkumiyet kararı verilmeden ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecektir.
8. Yargı Paketi Yürürlüğe Girdi Mi ?
8. Yargı Paketi Yürürlüğe Girdi Mi ?
Yeni yargı paketiyle beraber birçok kanunda madde değişikliklerine gidilmiştir. Genel kanı bu kanun değişikliklerinin yayımlanma tarihinde değiştiği ise de bu yanlış düşüncedir Zira kanun değişiklikleri yürürlülük tarihlerinden itibaren yürürlüğe girmektedir. Ancak her ne kadar bu değişiklikler aynı yargı paketinin içinde yer alsa da bu değişikliklerin yürürlük tarihleri de farklılık teşkil edebilmektedir. Yürürlük tarihleri şu şekildedir.
- Eski hale getirme kurumuyla ilgili süreye ilişkin değişiklikler: 01.06.2024 tarihinden itibaren uygulanacaktır.
- Kovuşturmaya yer olmadığına yönelik itiraz süresi ve kanun yollarına başvuru usulüyle ilgili değişiklikler: 01.06.2024 tarihinden itibaren verilen kararlar bakımından uygulanacaktır.
- Gerekçeli kararın tebliğiyle birlikte kanun yollarına başvuru sürelerinin başlamasına yönelik yapılan değişiklikler: 01.06.2024 tarihinden itibaren uygulama alanı bulacaktır.
- Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ile ilgili yapılan değişiklikler: 12.03.2024 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
- Kanun yoluna ilişkin değişiklikler: 01.06.2024 tarihi ve sonrasında verilen HAGB kararları hakkında uygulanacaktır.
8. Yargı Paketi Arabuluculuk
Yargı paketi, sadece ceza yargılaması veya infaz yasalarını kapsamamaktadır. Özellikle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikler ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması gibi beklenen usul kurallarına yönelik talepler, paketin sadece bu alanlarla ilgili olduğu düşüncesine yol açmaktadır. Ancak, bu yanlış bir algıdır. 8. Yargı paketi, ceza veya infaz usulleri dışında da birçok kanun maddesinde değişiklik öngörmektedir. Örneğin, Türk Medeni Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, İcra ve İflas Kanunu, Çocuk Koruma Kanunu gibi farklı alanlarda da değişiklikler içermektedir. Diğer kanunlara yönelik değişiklikleri incelemek isteyenler, Resmi Gazete aracılığıyla 8. yargı paketini inceleyebilirler.
Arabuluculuk Kanunu’nda yapılacak değişiklikler ise uzun zamandır merak konusudur. Arabuluculuk, tarafların serbestçe anlaşabilecekleri alanlara özgülenmiş olmak şartıyla anlaşmazlıkların çözümü için mahkemeye gitmek yerine, tarafsız bir arabulucu yardımı ile taraflar arasında uzlaşma sağlanmasını amaçlar. Ancak, 12.03.2024 tarihinde yayımlanan yargı paketinin içeriği incelendiğinde, arabuluculuk konusunda herhangi bir değişiklik bulunmadığı gözlemlenmektedir.
Yeni Yargı Paketi Resmi Gazete’de Yayınlandı mı ?
Yargı paketi, genel anlamda yargı reformu sürecinde çaba sarf edilerek amaç ve hedeflere ulaşmak için gerekli kanun tekliflerinin veya madde değişikliklerinin toplandığı bir paket olarak ifade edilir. Bu paketler aracılığıyla birçok kanun maddesinde değişiklik yapılmakta, bazı değişiklikler yayımlandığı gün yürürlüğe girmekteyken bazıları belirlenen tarihlerde yürürlüğe konmaktadır. Kanun değişiklikleri Resmi Gazete’de yayımlanır ve takibi bu gazeteden yapılabilir. Resmi Gazete’nin içeriği ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esaslar ise 358 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Resmî Gazete Hakkında Yönetmelikle belirlenir. Resmi Gazete internet sitesi üzerinden ücretsiz olarak hizmet verir ve abonelik şartı aranmaz. Resmi Gazete’de yayımlanan hususlardan bazıları şunlardır:
a) Kanunlar.
b) TBMM İçtüzüğü ve Başkanlık Divanınca Resmî Gazete’de yayımlanması istenen
Türkiye Büyük Millet Meclisi kararları.
c) Milletlerarası antlaşmalar ve sözleşmeler.
ç) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Cumhurbaşkanlığınca Resmî Gazete’de yayımlanması uygun görülen karar ve genelgeler.
d) Özel kanunlarında Resmî Gazete’de yayımlanması öngörülen mahkeme kararları.
e) 24/5/1984 tarihli ve 3011 sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanunda belirtilen yönetmelikler vb.
Yeni yargı paketi de niteliği itibariyle 12.03.2024 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanmıştır.